Монгол Улсын хууль
Хувийн Хамгаалалтын Тухай
Хүчин төгөлдөрХувийн Хамгаалалтын Тухай
2001-06-07, Улаанбаатар01-h-09
Энэ хуулийн зорилт нь хувийн хамгаалалтын үйл ажиллагаатай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.
Хувийн хамгаалалтын тухай хууль тогтоомж нь Иргэний хууль
1 Иргэний хууль- “Төрийн мэдээлэл” сэтгүүлийн 1995 оны № 1 дугаарт нийтлэгдсэн.
1, энэ хууль болон тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:
“хувийн хамгаалалт” гэж хувийн хамгаалалтын үйл ажиллагаа эрхлэх эрх бүхий этгээд гэрээний үндсэн дээр үйлчлүүлэгчийн амь бие, эрүүл мэндийг гэмт халдлагаас хамгаалахын тулд энэ хуулиар зөвшөөрсөн үйл ажиллагаа явуулахыг;
”бие хамгаалагч” гэж Зөвшөөрлийн тухай хууль болон энэ хуульд заасан журмын дагуу хувийн хамгаалалтыг тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр гүйцэтгэх эрхтэй этгээдийг;
”хувийн хамгаалалтын байгууллага” гэж энэ хуульд заасан журмын дагуу эрх бүхий байгууллагаас хувийн хамгаалалт эрхлэх тусгай зөвшөөрөл авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн хуулийн этгээдийг;
”үйлчлүүлэгч” гэж гэрээний үндсэн дээр хувийн хамгаалалт хийлгэж байгаа этгээдийг.
Төрийн тусгай хамгаалалт, зэвсэгт хүчин, бусад цэрэг, тагнуул, цагдаагийн болон гэрээт харуул хамгаалалттай холбогдсон харилцаанаас бусад хувийн хамгаалалттай холбогдсон харилцааг энэ хуулиар зохицуулна.
Хувийн хамгаалалтыг Зөвшөөрлийн тухай хууль болон энэ хуульд заасан журмын дагуу тусгай зөвшөөрөл авсан бие хамгаалагч, хуулийн этгээд эрхлэн явуулна.
Бие хамгаалагч нь 20 нас хүрсэн, эрүүл мэнд, бие бялдар, ёс зүйн шаардлага хангасан, хувийн хамгаалалтын сургалтад хамрагдаж зохих мэдлэг, дадлага эзэмшсэн, гэмт хэрэг санаатай үйлдэж ял шийтгэгдэж байгаагүй, эрх зүйн бүрэн чадамжтай иргэн байна.
Хувийн хамгаалалт эрхлэх хуулийн этгээд нь үйл ажиллагаагаа явуулах бүтэц, зохион байгуулалт, боловсон хүчин, техник хэрэгсэл болон өөрийгөө санхүүжүүлэх чадвартай байна.
Хувийн хамгаалалт эрхлэх хуулийн этгээд нь 10-аас доошгүй бие хамгаалагчтай байна.
Хуулийн этгээд нь хувийн хамгаалалтыг бие хамгаалагчаар гүйцэтгүүлнэ.
Цагдаагийн байгууллагаас бие хамгаалагчаар ажиллах тусгай зөвшөөрөл авсан иргэн нь хувийн хамгаалалтын хуулийн этгээд үүсгэн байгуулах, эсхүл хувийн хамгаалалтын байгууллагад ажиллаж болно.
Хууль тогтоомжид өөрөөр заагаагүй бол гадаад улсын иргэн тусгай зөвшөөрөл авсны үндсэн дээр Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт бие хамгаалагчаар ажиллаж болно.
Хувийн хамгаалалт эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг цагдаагийн төв байгууллага олгоно.
Хувийн хамгаалалт эрхлэх тусгай зөвшөөрөл авахыг хүссэн иргэн цагдаагийн төв байгууллагад дараахь баримт бичгийг бүрдүүлж өгнө:
тусгай зөвшөөрөл олгохыг хүссэн өргөдөл;
иргэний үнэмлэх;
эрүүл мэндийн байгууллагын тодорхойлолт;
энэ хуулийн 10 дугаар зүйлд заасан сургалтад хамрагдсан болохыг нотолсон баримт бичиг.
Хувийн хамгаалалт эрхлэх тусгай зөвшөөрөл авахыг хүссэн хуулийн этгээд цагдаагийн төв байгууллагад дараахь баримт бичгийг бүрдүүлж өгнө:
тусгай зөвшөөрөл хүссэн өргөдөл;
улсын бүртгэлийн гэрчилгээ;
бие хамгаалагч тус бүрийн эрүүл мэндийн тодорхойлолт, тэдгээрийн зөвшөөрөл;
энэ хуулийн 5.3-т заасан шаардлагыг хангасан болохыг нотолсон баримт бичиг.
Цагдаагийн төв байгууллага зөвшөөрөл хүссэн өргөдлийг Зөвшөөрлийн тухай хуульд заасан журмын дагуу хянан шийдвэрлэнэ.
Энэ зүйлийн 6.2, 6.3 дахь хэсэгт заасан баримт бичиг нь эрх бүхий байгууллагад байгаа, эсхүл Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай хуульд заасан үндсэн болон дэмжих системээс татан авах боломжтой бол иргэн, хуулийн этгээдээс шаардахгүй.
Цагдаагийн төв байгууллага хувийн хамгаалалт эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг Зөвшөөрлийн тухай хуульд заасан болон бие хамгаалагч гэмт хэрэгт холбогдсон бол эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татах тогтоол үйлдсэн өдрөөс эхлэн уг тогтоолыг хүчингүй болгох, эсхүл хэргийг хэрэгсэхгүй болгох хүртэл хугацаагаар түдгэлзүүлнэ.
Хуульд заасан түдгэлзүүлэх үндэслэл арилсан бол Зөвшөөрлийн тухай хуульд заасан журмын дагуу тусгай зөвшөөрлийг сэргээнэ.
Тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгох шийдвэр гаргахын өмнө цагдаагийн байгууллага бие хамгаалагч болон хуулийн этгээдийн удирдлагад урьдчилсан сануулга өгч болно. Сануулгад хуулийн ямар заалт зөрчсөнийг тодорхой зааж, гаргасан зөрчлийг арилгах хугацааг заана.
Цагдаагийн төв байгууллага хувийн хамгаалалт эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг Зөвшөөрлийн тухай хуульд заасан журмын дагуу хүчингүй болгоно.
Хувийн хамгаалалт эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгосон цагдаагийн байгууллагын шийдвэрийг хууль бус гэж үзвэл хувийн хамгаалалтын байгууллага болон бие хамгаалагч шүүхэд гомдол гаргаж болно.
Хувийн хамгаалалт эрхлэх талаар үйлчлүүлэгч болон хувийн хамгаалалтын байгууллага, бие хамгаалагч бичгээр, эсхүл цахим хэлбэрээр гэрээ байгуулна.
Энэ зүйлийн 1-д заасан гэрээ байгуулахдаа Иргэний хуульд заасан нийтлэг журмыг баримтлахаас гадна дор дурдсан зүйлийг гэрээнд тусгана:
цагдаагийн байгууллагаас олгосон тусгай зөвшөөрлийн дугаар, он, сар, өдөр;
хувийн хамгаалалтын төрөл, хэлбэр, гүйцэтгэх ажил, үүрэг, ашиглах техник, тусгай хэрэгсэл;
бие хамгаалагчийн тоо, тэдгээрийн ажиллах нөхцөл, хөдөлмөр хамгаалал;
хамгаалалт явуулах журам;
бие хамгаалагч үүргээ гүйцэтгэх явцад түүнд учирсан гэм хорыг арилгах нөхцөл.
Энэ зүйлийн 1, 2 дахь хэсэгт заасан нөхцөлийг хангаагүй гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцно.
Хувийн хамгаалалтын үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч хүний амь бие, эрүүл мэндийг хамгаалах, хамгаалалтын хэрэгслийн зураг төсөл хийх, угсрах, ашиглах үйлчилгээ явуулах, гэмт халдлагаас хамгаалалт хийх асуудлаар үйлчлүүлэгчид хууль зүйн болон мэргэжлийн зөвлөгөө өгөх, үйлчлүүлэгчээс зохион байгуулж байгаа хурал бусад арга хэмжээг хамгаалалтад авах, үзвэр, үйлчилгээний арга хэмжээний хамгаалалтын үйл ажиллагааг эрхлэх эрхтэй.
Бие хамгаалагч болон хувийн хамгаалалтын хуулийн этгээд нь шүүх, прокурор, цагдаа, тагнуул, шүүхийн шийдвэр биелүүлэх зэрэг байгууллагаас бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхэд аливаа саад учруулахыг хориглоно.
Хувийн хамгаалалтын үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөл аваагүй иргэн, хуулийн этгээд энэ зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан үйл ажиллагаа эрхлэхийг хориглоно.
Хамгаалалтын үйл ажиллагаа явуулж байгаа бие хамгаалагч болон хуулийн этгээд нь нийгмийн дэг журмыг сахиулахад туслалцаа үзүүлэх зорилгоор цагдаагийн байгууллагатай гэрээний үндсэн дээр ажиллаж болно.
Хувийн хамгаалалтыг биечлэн гүйцэтгэх боловсон хүчнийг бэлтгэх, давтан сургах, мэргэжлийг нь дээшлүүлэх сургалтын агуулга, төлөвлөгөө болон сургалт явуулах зөвшөөрөл олгох, үйл ажиллагаанд нь хяналт тавих журмыг хууль зүй, дотоод хэргийн болон боловсрол, шинжлэх ухааны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
Энэ зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан сургалтын үйл ажиллагааг иргэн, хуулийн этгээд эрхлэн явуулж болох бөгөөд түүний үйл ажиллагаанд цагдаагийн байгууллага хяналт тавина.
Бие хамгаалагчид дор дурдсан үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно:
үйлчлүүлэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр түүний тухай мэдээллийг бусдад дамжуулах;
хувийн хамгаалалт эрхлэх зөвшөөрлийг бусдад шилжүүлэх;
галт зэвсэг ашиглах;
хувийн хамгаалалтыг энэ хуулийн 9.1-д зааснаас бусад төрлөөр явуулах;
нэг бүрийн тусгай хэрэгслийг бусдад шилжүүлэх;
төрийн тусгай хамгаалалт, зэвсэгт хүчин, бусад цэрэг, тагнуул, цагдаагийн харуул хамгаалалтын бүсэд хувийн хамгаалалт явуулах.
Бие хамгаалагчаас тавьсан хууль ёсны шаардлагыг эсэргүүцсэнийг хүч хэрэглэхгүйгээр таслан зогсоох боломжгүй, эсхүл үйлчлүүлэгчийн амь бие, эрүүл мэндэд аюул учруулахаар бүлэглэн довтолсон үед зэвсэггүйгээр тулалдах мэх, дараахь нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл хэрэглэж болно:
гав;
хүлэг;
резинэн ба цахилгаан бороохой;
нулимс асгаруулагч, амьсгал боогдуулагчаар цэнэглэсэн буу, шүршүүр;
резинэн ба хуванцар сумтай буу.
Хүүхэд болон жирэмсэн болох нь илэрхий мэдэгдэж байгаа хүмүүст нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл хэрэглэхийг хориглоно.
Нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл хэрэглэснээс хүний эрүүл мэндэд гэм хор учирсан бол бие хамгаалагч эмнэлгийн яаралтай тусламж үзүүлэх арга хэмжээ авч, холбогдох байгууллага, албан тушаалтанд нэн даруй мэдэгдэнэ.
Бие хамгаалагч нэг бүрийн тусгай хэрэгсэл, зэвсэггүйгээр тулалдах мэх хэрэглэх, ашиглах зааврыг Улсын ерөнхий прокурор, хууль зүйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
Хувийн хамгаалалтын үйл ажиллагаа хууль тогтоомжид нийцэж байгаа эсэхэд цагдаагийн байгууллага хяналт тавина.
Цагдаагийн байгууллага энэ зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан эрхээ хэрэгжүүлэхдээ зохих баримт бичиг шаардан гаргуулах, тайлбар авах эрхтэй.
Энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.